Monday, June 22, 2009

Ο ανοικτός χαρακτήρας των Ελλήνων



"Ο ελληνικός κόσμος δεν μπορούσε να έχει ενιαία σύνορα, μια δυναμία που ενισχυόταν από τη ναυτική και εμπορική εξάπλωση και τη μετανάστευση. Η πολιτική μονάδα δεν μπορούσε ποτέ να ελέγξει τις εμπορικές και πολιτισμικές ανταλλαγές μεταξύ Ελλήνων, κι έτσι στην ελληνική σφαίρα οικοδομήθηκε ένας ανοιχτός χαρακτήρας, που έμοιαζε αρκετά με την φοινικική ενότητα - μια αναγνωρισμένη κοινή κουλτούρα που συνδυαζόταν με πολιτική αποκέντρωση. Ίσως οι δύο σφαίρες επιρροής να ήταν παρόμοιες περί το 700 π.Χ. Όμως η μετεγενέστερη ελληνική πολιτισμική ενοποίηση προχώρησε πολύ μακρύτερα, τόσο στο εσωτερικό όσο και μεταξύ των πόλεων κρατών, όπως πιστοποιέι η εγγραματοσύνη. Η Ελλάδα είναι ο πρώτος γνωστό εγγράμματος πολιτισμός στην ιστορία. Το αλφάβητο είναι δάνειο από τη Φοινίκη. Αν και οι Έλληνες προσέθεσαν σ' αυτό φωνήεντα , αυτό το έκαναν απλώς μεταβάλλοντας φοινικικούς χαρακτήρες που δεν χρησίμευαν στη δική τους γλώσσα. .."




Michael Mann (1986). Οι Πηγές της Κοινωνικής Εξουσίας. Τόμος Α'. Μια Ιστορία της Εξουσίας από τις αρχές ως το 1760 μ. Χ. Αήνα: Πόλις. 2008. Σελ. 289.

Tuesday, May 12, 2009

Ιπποφαές










Αθήνα, 22-4-2009
Προς
Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και ΤροφίμωνΓενική Διεύθυνση Φυτικής ΠαραγωγήςΔ/νση Εισροών Φυτικής ΠαραγωγήςΑχαρνών 2, Αθήνα

Κύριοι,
Ίσως – με δεδομένη την τρέχουσα επικαιρότητα – το περιεχόμενο του παρόντος να ξενίζει και ακόμη να απωθεί κάποιους από την εντρύφηση και αξιολόγηση του κειμένου. Παρά ταύτα εγώ το αποστέλλω σε εσάς, το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης, με την ελπίδα σε κάποια στιγμή να τύχει της δέουσας υπηρεσιακής προσοχής.
Είναι σε όλους γνωστό το αποκαρδιωτικό φαινόμενο της ερήμωσης της ορεινής, αλλά και ημιορεινής, υπαίθρου: Οικισμοί και ολόκληρα χωριά έχουν μετατραπεί με το πέρασμα του χρόνου σε ερείπια, τα δε χωράφια (σκόρπιες μικρές ιδιοκτησίες) των πάλαι ποτέ βιοπαλαιστών – αγροτών έχουν «αγριέψει» και στοιχειώσει, σιωπηλοί πια μάρτυρες της (συνειδητής) εγκατάλειψης (:αστικοποίησης) των κατοίκων που τη μητέρα γη τη βλέπουν πια ως οικόπεδα, ως καταναλωτικό αγαθό.
Κάποιοι νοσταλγοί της γενέτειράς τους έχουν απλώς «επανέλθει» και, έτσι, μερικά καινούρια σπίτια, δίπλα στα πετρόκτιστα χαλάσματα, έχουν υψωθεί για να στεγάσουν για δυο – τρεις εβδομάδες του καλοκαιριού τους νέους ιδιοκτήτες, σ’ ένα συγκερασμό παρόντος και μνήμης των παιδικών χρόνων. Όμως τα χωράφια τους παραμένουν έρημα και εγκαταλελειμμένα (ούτε τη θέση τους, ούτε τα σύνορα δεν γνωρίζουν πια οι νέοι ιδιοκτήτες τους).
Τα αίτια του γενικότερου μαρασμού της επαρχίας; Γνωστά: Η εξέλιξη – ανάπτυξη, η αστυφιλία, η μαζική συνειδητή αστικοποίηση των πληθυσμών (και εγώ προσωπικά έφυγα για να «επιστρέψω» συνταξιούχος και να δηλώνω σήμερα, εκ του ασφαλούς, ότι θλίβεται η ψυχή στη θέα των άγονων πια αγριότοπων της αφάνας και της αλιφασκιάς).
Όλοι βλέπουμε τη μακροχρόνια προσπάθεια της Πολιτείας για αποκέντρωση με τη δημιουργία κέντρων παιδείας, υγείας, βιομηχανίας κ.λ.π. στην Περιφέρεια προς συγκράτηση των νέων της επαρχίας και θα ήταν αφελές σήμερα να ισχυριστώ και να αναφερθώ εγώ σε κίνητρα συγκράτησης και επιστροφής των νέων…
Θέλω όμως – και έρχομαι στον σκοπό της επιστολής μου – απευθυνόμενος στο Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης να σημειώσω τα εξής: Από διάφορες διάσπαρτες δημοσιεύσεις άρθρων και μελετών στον ημερήσιο περιοδικό (αλλά και ηλεκτρονικό) τύπο, «εμυήθηκα», αν μου επιτρέπεται, στα μυστικά του θαμνόδεντρου που «ακούει» στο όνομα Ιπποφαές. Σταχυολογώ κάποια αποσπάσματα και συνημμένα σας τα αποστέλλω. Εκτιμώ, με τα δικά μου κριτήρια, ότι αποτελεί τον κρυμμένο θησαυρό που μπορεί να αναστήσει την ελληνική ύπαιθρο.
Σας συστήνομαι ότι κινούμαι τελείως ανιδιοτελώς και φιλοδοξία μου (ίσως δονκιχωτική) είναι να προσφέρω και να συμβάλω, ει δυνατόν, στο ξαναζωντάνεμα της έρημης γενέτειρας (και πάρα πέρα – αν όλα πάνε καλά – γιατί όχι και άλλων μερών, π.χ. των καπνοχώραφων της Ξάνθης και του Αγρινίου…).
Θέλω, λοιπόν, με την παρούσα να σας καταστήσω γνωστό το όραμά μου: Έχω αποφασίσει να πειραματιστώ για την αντοχή – ευδοκίμηση του Ιπποφαούς σε ένα υψόμετρο 1000 – 1200 μέτρων (όπου το εγκαταλελειμμένο χωριό μου: Εξοχή (πρώην Ράχωβα), ήδη Δ.Δ. του Δήμου Αιγείρας Αχαΐας). Η απόφασή μου έχει να κάνει με τους έρημους αγρούς του χωριού (που οι κτηματίες έχουν εγκαταλείψει, περιφρονήσει) αλλά και τις απέραντες ράχες της πάλαι ποτέ κοινότητας. Φιλοδοξία μου είναι – αφού ευοδωθεί το πείραμα – μετά να αναλάβω να «πείσω» τους ιδιοκτήτες και να συντονίσω τα πράγματα, ώστε να προχωρήσουμε από κοινού με τους ιδιοκτήτες της γης (προσωπικά δεν έχω παρά το σπίτι και τον περίβολό του, σ’ αυτόν δε τον περιβάλλοντα χώρο θέλω υλοποιήσει το πείραμα) σε συστηματική καλλιέργεια του Ιπποφαούς.
Ζητώ, λοιπόν, απευθυνόμενος σε εσάς, το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης, να με συνδράμει.
Ζητώ να μεριμνήσετε, μέσω των ακολούθων των πρεσβειών μας και των προξενείων, να μου προμηθεύσετε 20 – 30 δενδρύλλια Ιπποφαούς από την Ξένη, από τα φυτώρια του εξωτερικού.
Και για να μην παρεξηγηθώ: Σκοπός μου είναι, αν το πείραμα επιτύχει, να μεριμνήσω περαιτέρω εγώ για τη μαζική παραγγελία – εισαγωγή, αφού θα έχω προετοιμάσει τους ιδιοκτήτες με τα χωράφια τους αλλά και το Δ.Δ. για τις εκτεταμένες περιοχές του (της πάλαι ποτέ Κοινότητας) χωρίς επ’ ελάχιστον να παρεμποδισθεί η – φθίνουσα, άλλωστε, και αυτή – κτηνοτροφία, να καλύψουμε τις εκτάσεις (ιδιωτικές – δημοτικές) με τα δενδρύλλια του Ιπποφαούς.
Το 2013 (το τέλος των επιδοτήσεων) πλησιάζει. Και είναι βέβαιον ότι εξελικτικά θα ερημώσουν και πεδινότερα μέρη και οι αγρότες κι αυτών των πεδινότερων εδαφών θα «κοιτάξουν» να γίνουν γκαρσόνια, κλητήρες, ιδιωτικοί – δημόσιοι υπάλληλοι, ταξιτζήδες, φορτηγατζήδες.
Το όραμα ολοκληρώνεται με την εικόνα (αποτέλεσμα) της συστηματικής καλλιέργειας, την παραγωγή πρώτης ύλης, την επεξεργασία – μεταποίηση.
Βεβαίως, όπως έχω μάθει, υπάρχει και λειτουργεί οργανωμένη οικονομική μονάδα (επιχείρηση) παραγωγής και εκμετάλλευσης Ιπποφαούς στη Βόρεια Εύβοια, θεωρώ, όμως, ότι θα καθυστερήσει πολύ η διάδοση μέσω εκείνης της πηγής.
Επιτρέψατέ μου να επαναλάβω και πάλι την ανιδιοτελή διάθεση, προσφορά και συμμετοχή μου στο εγχείρημα (πείραμα, εισαγωγές, σπορά, φυτώρια, καλλιέργεια).
Είμαι απόλυτα πεπεισμένος ότι μόνος, ως απλός πολίτης, δεν θα μπορούσα να εξασφαλίσω την εισαγωγή των ολιγάριθμων δενδρυλλίων από το εξωτερικό, διό και το αίτημά μου για τη συνδρομή των υπηρεσιών σας. Εάν, όμως, το αίτημά μου ήθελε εκληφθεί «θρασύ», παρακαλώ κοστολογήσατε τα έξοδα αγοράς, εισαγωγής – μεταφοράς, ώστε να τα χρεωθώ προσωπικά.
Ευελπιστώ να τύχω κατανόησης από τις υπηρεσίες σας, σταθμίζοντας ότι τα ελατήριά μου είναι τελείως αλτρουιστικά και – επιτρέψατέ μου κι αυτό – καθαρά εθνικά.

Με εκτίμηση,

Δημήτριος Μανωλόπουλος
Επίτιμος Δικηγόρος
Γ. Γεννηματά 16
16231 Βύρωνας





Sunday, March 29, 2009

η κεραμίστρια
Ελένη Κανελλοπούλου
με κεραμεικά (φορέματα και όχι μόνο)
εμπνευσμένα από τις
Ελευσίνιες θεότητες,
Δήμητρα και Περσεφόνη
η έκθεση διαρκεί έως τις
25/04/09
και μπορείτε να την
επισκέπτεσθε
από τις 09.00 κάθε πρωί
μέχρι αργά το βράδυ
στο
κυκεών bar-café

Σ.Γκιόκα 2 Ελευσίνα
τηλ: 2105545401

www.cyceon.gr

Tuesday, March 24, 2009

Αγάπη για τις λέξεις


"Είχε τεράστια σημασία για την ανάπτυξη της σκέψης η συνεπής τμηματοποίηση του Ελληνικού αλφαβήτου σε ΣΤΟΙΧΕΙΑ, σε μονές αδιαίρετες ηχητικές μονάδες. Το ηχητικό σχήμα της γλώσσας και του αλφαβήτου της εθεωρήθη ως ένα κοινό συνεκτικό σύστημα με περιορισμένες και αλληλοσυνδεόμενες τυπικές μονάδες. Η έννοια απεδείχθη τόσο πειστική που ο Δημόκριτος και ο μαθητής του Λουκρήτιος, αναζητώντας μια αναλογία που να επιβεβαιώνει τη θεωρία τους για την δόμηση της φύσης από άτομα, παρέθεσαν τα στοιχεία ως τα ελάχιστα συστατικά της ομιλίας".

Roman Jakobson, Linda R. Waugh. The Sound Shape of Language . Mouton de Gruyer. Berlin, New York. 2002. (σελ. 13).

Ορισμένοι στοχαστές υποστηρίζουν ότι η δημοκρατία και η σκέψη αναπτύχθηκε στην Ελλάδα εξ αιτίας του γεγονότος ότι η ελληνική γλώσσα ανακάλυψε το αλφάβητο με τα χωριστά στοιχεία της, τα γράμματα και τις συλλαβές της. Η διαφοροποίηση κάνει τους άπειρους συνδυασμούς μιας σκέψης καθώς και μιας δημοκρατικής Πόλης που αποτελείται από πολλά διαφορετικά άτομα και όχι από Έναν που βλέπει όλους τους άλλους σαν κλώνους του εαυτού του.



















Tuesday, March 17, 2009

Οι νεκρές ή πανάρχαιες λέξεις


Μέσα στις εκκλησιές , τις μέρες αυτές ιδιάιτερα, μεγάλος κλονισμός -για κάθε Έλληνα- οι νεκρές ή πανάρχαιες λέξεις (και οι πτώσεις και οι χρόνοι και οι εγκλίσεις) που αναπηδούν πάνδημες στα χείλη των ζωντανών ανθρώπων. Είτε φωναχτά. Είτε ψυχθισριστά, καθώς ξεφυλλίζουν καθένας τη Σύνοψή του. Μπορεί ακόμα μεγαλύτερος για όσους δεν καταλαβαίνουμε -τους περισσότερους- σε όλες τις λεπτομέρειες το νόημα. Ένας μεγάλος κλονισμός και ένας μεγάλος απολογισμός για το μικρό (σήμερα) γένος των Ελλήνων. Και όλα τα νεκρά τούτα ή τα πανάρχαια, αξεδιάλυτα χωνεμένα με τη ζωντανή ορθόδοξη πίστη μας. Καταστάσεις ανεξήγητες με λόγια.


Ζήσιμος Λορεντζάτος. Collectanea. Αθήνα: Δομός.

Απόσπασμα #1068. σελ. 626

Tuesday, March 10, 2009

Οι Αρμάνοι (Βλάχοι)


Σε πολλά μέρη των Βαλκανίων συναντάμε λατινόφωνους πληθυσμνούς, οι οποίοι στις γλώσσες των γειτονικών λαών είναι γνωστοί ως Βλάχοι, ενώ οι ίδιοι αυτοαποκαλούνται Αρμάνοι. Κοοιτίδα των Αρμάνω από τον ύστερο Μεσαίωνα, είναι η οροσειρά της Πίνδου. Υψηλές πληθυσμιακές στγκεντρώσεις παρουσιάζουν, πέραν των ορεοσειρών της βόρειας Ελλάδας, η νότια Αλβανία, η π.γ. Δημοκρατία της Μακεδονίας, η Ρουμανία, και η Βουλγαρία. Η ανάπτυξη μιας κοινλής αρμανικ΄λης συνείδηδης εμποδίστηκε από το γεγονός ότι οι Αρμάνοι πολιτισμικά βρίσκονταν κοντά στο ελληνόφωνο στοιχείο της νότιας Βαλκανικής, γλωσσικά όμως συγγένευαν στενά με το συμπαγή ρουμανόφωνο πληθυσμό του κάτω ρου του Δούναβη.

Στα νε'οτερα χρόνια, η θέση της ελληνικής ως γλώσσας συνεννόησης στις εμπορικές συναλλαγές της νότιας Βαλκανικήγς, το κύρος της ελληνικής παιδείας και ο ρόλος της Εκκλησίας της Κωνσταντινούπολής στην Οθωμανική αυτοκρατορία, οδήγησαν ένα μεγάλο αριθμό Αρμάνων στην έκφραση ελληνικής συνείδησης. Πολιτικοί και εθνικοί ανταγωνισμοί του παρελθόντος, που έμειναν γνωστοί στα ελληνικά πολιτικ'α πράγματα ως το "κουτσοβλαχικό ζήτημα", είχαν κρίσιμο αντίκτυπο στη συγκρότηση και την έκφραση της τυατότητας των Αρμάνων. Ο χρόνος που περνα, λειτουργεί υπέρ της αφομοίωσης των Αρμάνων στις πολιτισμικές πλειονότητες των βαλκανικών χωρών. Ένας λαός που χάνεται, μια γλώσσα κι ένας πολιτισμός που εξαφανίζονται.


Thede Kahl (2009) ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΒΛΑΧΩΝ. ΕΘΝΟΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΜΙΑΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΗΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ. Μετάφραση; Σ. Μπουλασίκης. Βιβλιόραμα. Αθήνα

Thursday, March 5, 2009

Επενδύουμε στη συνέχεια



Θυμάσαι την ιστορία με το κλαδευτήρι, τον Παύλο και τον παπα-Σωτήρη; Ο Παύλος θα ήταν 10; Του έδωσε ο παπα-Σωτήρης ένα κλαδευτήρι να ανεβεί στην ιτιά που ήταν πίσω από το σπίτι του στην άκρη του κτήματος, κοντά στο ρέμα για να κόψει ξύλα. Τα βρήκε δύσκολα εκεί πάνω. Άρχισε να ζαλίζεται. Άφησε τότε με τρόπο να του πέσει κάτω το κλαδευτήρι. Το κατάλαβε ο παπα-Σωτήρης και του είπε τρυφερά "κατέβα κάτω ρε ζερζεβούλη".

Εκείνη την εποχή δεν διενοείτο κανένα παιδί να θυμώσει με τους γονείς του ή τον παπού του και να διαμαρτυρηθεί γιατί του έδωσαν άδεια να κάνει κάτι που δεν ήταν σε θέση να φέρει σε πέρας γιατί οι ικανότητές του δεν του το επέτρεπαν. Μεγάλη ντροπή ήταν να πεις δεν μπορώ να το κάνω. Τους έδιναν ένα κοππάδι γαλοπούλες και έπρεπε στον ελεύθερο χρόνο του παιχνιδιού να τις βγάζουν στα χωράφια να βοσκήσουν. Αυτές όμως κάθε τόσο ξεσηκώνονταν κι έκοβαν φτερό, και σκαπέταγαν από τα Ρουπιάνικα κάτω στην άκρη του ρέματος. Αυτό το πέταγμα ήταν το π΄ρωτο μάθημα του τι σημαίνει ότι ορισμένα φαινόμενα "ξεπερνούσαν το σημείο επιστροφής" και καατρακυλούσαν "ανεπιστρεπτί", πήγαιναν στον "αγύριστο".

Η χειρότερη όμως επιτίμηση ήταν να σου πουν ότι δεν έχεις προθυμία και φιλότιμο να αναλάβεις μια εργασία και να την φέρεις σε πέρας. Ήταν απλά αυτά που ήταν να γίνουν. Οι άνθρωποι όμως ήταν βαθειά πεπεισμένοι ότι οι δυνάμεις της φύσης ήταν κατ' ουσίαν απρόβλεπτες και δεν έπρεπε κανείς να επεμβαίνει σε αυτές. Οι μαγικές δυνάμεις ήταν ένας τρόπος να εξηγήσουν εκ των υστέρων τα απρόβλεπτα... "δεν μπορούσε να γίνει αλλιώς".

Απρόβλεπτο ήταν για τον Παύλο το 1969 να συμφωνήσει με την πρόταση που του έγινε να γίνει Νομάρχης Θεσπρωτίας επί χούντας. Είχε μέινει 2 χρόνια εκτός δράσης, πρώην αρχηγός της νεολαίας της ΕΡΕ και υποφήφιος βουλευτής της, 29 χρονών, το 1967. Κάθησε Νομάρχης στη Θεσπρωτία 6 μήνες, πέτυχε απόλυτα να φέρει σε πέρας την αποστολή. Του έδωσαν μετά την Αιτωλοακαρνανία. Κάθεσε εκεί 9 μήνες, και έκανε εξαιρετική δουλειά, όλοι το έλεγαν. Έτσι ο Παπαδόπουλος του είπε να γίνει Υπουργός Εργασίας με την ρητή διαβεβαίωση ότι εντός ολίγου χρόνου, σύντομα, θα ακολουθούσε το μοντέλο της Τουρκίας και θα κήρυττε εκλογές παραδίδοντας την εξουσία σε πολιτικούς, ένας εκ των οποίων όφειλε να είναι ο Παύλος. Ο Παπαδόπουλος βέβαια, ξέρουμε τώρα, άλλαξε γνώμη. Του άρεσε και έμεινε στην εξουσία. Ο Πάυλος μετά από 15 μήνες "έφυγε" από το Υπουργείο. Καλά πρέπει να τα πήγε και εκεί, εκτός των ουσιαστικών θεμάτων που αντιμετώπισε έκανε μια αρχή με φίλους που κρατάνε ακόμα τις σχέσεις τους.
Όλη αυτή η διαδρομή ήταν σε μεγάλο βαθμό θέμα τύχης, η οποία βοηθά τους τολμηρούς. Δεν είναι; Τι να πούμε, δεν μπορούσε να γίνει αλλιώς; Κάποιος ήξερε την όλη εικόνα; Ήταν όλα προσχεδιασμένα από τους Αμερικανούς να γ'ινουν ακριβώς όπως έγιναν; Δεν μας ικανοποιούν οι θεωρίες συνομμωσίας, απλά μας καθησυχάζουν. Όπως το να βάζεις το δάκτυλο στο στόμα και να φαντάζεσαι ότι έχεις αυτό που σου λείπει εξ ανάγκης.
Πως θα ήταν η Δεξιά αν δεν είχε πάει ο Παύλος με την χούντα; Οι πολιτικοί σαν τα αδέλφια μας διαρκώς μας γοητεύουν και μας απογοητέυουν οικτρά.
Για τον Παύλο όμως το ναι που είπε να γίνει Νομάρχης και μετά Υπουργός ήταν το βήμα που έκανε να ξεπεράσει το σημείο της μη επίστροφής για τη πολιτική του καριέρα.
.........................................................................................................................................................................
Τα πράγματα στον κόσμο είναι συνεχή. Η φύση δεν αγαπά το κενό. Επειδή δεν ξέρουμε πως συνδέονται γι αυτό τα χωρίζουμε σε κατηγορίες. Οι κατηγοροποιήσεις είναι βασικές για την σκέψη. Το θέμα είναι να μη είναι όλα σκόρπια και άναρχα αλλά να έχουν μια τάξη, μια λογική, με νόμους που να μας επιτρέπουν να πιστεύουμε αυτά που ζούμε. Κόσμος στη γλώσσα μας σημαίνει τάξη. Αλλα δεν είναι όλα προβλέψιμα. Μάλλον τα πιο πολλά είναι απροσδόκητα και καταστροφικά.

Μας εκπλήσσουν κάθε τόσο ανεπάντεχα γεγονότα αλλαγές, ξαφνικές στροφές, καταστροφές, έξω, στη φύση, στη κοινωνία, και μέσα μας. Έχουμε παραδείγματα με τα οποία προσπαθούμε να εξηγήσουμε αυτά που συμβαίνουν. Αυτά τα παραδείγματα τα καλούμε χαρακτήρα για τους ανθρώπους, θεσμούς για τις κοινωνίες, νόμους της φύσης για τον κόσμο. Αλλά αυτό που δεν παραδεχόμαστε είναι ότι πολλά γεγονότα είναι εντελώς άγνωστα και μόνο μετά με θεωρίες συνωμισίας προπαθούμε να πέισουμε τους εαυτούς μας ότι πράγματι δεν γινόταν να γίνει αλλιώς. Δεν είναι αλήθεια όμως αυτό. Η αλήθεια είναι ότι τα πιο πολλά σε αυτός τον κόσμο μας είναι παντελώς άγνωστα.


Στην Wikipedia διαβάζουμε:

The Black Swan theory (in Nassim Nicholas Taleb's version) refers to a large-impact, hard-to-predict, and rare event beyond the realm of normal expectations. Unlike the philosophical "black swan problem", the "Black Swan" theory (capitalized) refers only to events of large consequence and their dominant role in history. Black Swan events are a special category of what is called outliers.

Εδώ και εξήντα χρόνια που μελετούμε το φαινόμενα του χάους και συζητάμε με φυσικούς και μαθηματικούς δεν έχουμε καταλάβει τι σημαίνει το "ανεπιστρεπτί". Ποια είναι η στιγμή που ξεπερνούσε το σύστημα το σημείο της κρίσιμης καμπής. Πώς άρχιζε ο κατήφορος χωρίς επιστροφή. Τι έκανε τις γαλοπούλες κάποια στιγμή να σηκώνουν φτερό και να σκορπά το κοπάδι ρίχνοντας στην απόγνωση τους νεαρούς βοσκούς τους.

Πριν εξήντα χρόνια τα ξύλα δεν τα ήθελαν για να ανάψουν το τζάκι και να φτιάξουν μια "ζεστή" σπιτική ατμόσφαιρα. Τα έκοβαν γιατί ήταν ανάγκη, για να μαγειρέψουν το φαγητό και για να ζεσταθούν. Τα έκοβαν με σεβασμό στα δέντρα. Κινδύνευεαν και οι ίδιοι οι ξυλοκόποι. Όταν έπεφταν πραγματικά από αξιώματα καταλάβαιναν τι σήμαινε το "δρυός πεσούσης πας ανήρ ξυλευέται". Όταν έβλεπες ένα πεσμένο κλαδευτήρι στη γη σήμαινε ότι είχε πέσει και αυτός που το κρατούσε.