Εν Τω Μηνί Αθύρ

Με δυσκολία διαβάζω στην πέτρα την αρχαία.
«Κύ[ρι]ε Ιησού Χριστέ» Ένα «Ψυ[χ]ήν» διακρίνω.
«Εν τω μη[νί] Αθύρ» «Ο Λεύκιο[ς] ε[κοιμ]ήθη».
Στη μνεία της ηλικίας «Εβί[ωσ]εν ετών»,
το Κάππα Ζήτα δείχνει που νέος εκοιμήθη.
Μες στα φθαρμένα βλέπω «Αυτό[ν]... Αλεξανδρέα».
Μετά έχει τρείς γραμμές πολύ ακρωτηριασμένες·
μα κάτι λέξεις βγάζω - σαν «δ[ά]κρυα ημών», «οδύνην»,
κατόπιν πάλι «δάκρυα», και «[ημ]ίν τοις [φ]ίλοις πένθος».
Με φαίνεται που ο Λεύκιος μεγάλως θ' αγαπήθη.
Εν τω μηνί Αθύρ ο Λεύκιος εκοιμήθη.



Κωνσταντίνος Π. Καβάφης



Στο Αιγυπτιακό ημερολόγιο ο Αθύρ αντιστοιχούσε στους μήνες Οκτώβριο-Νοέμβριο.
Ο Λεύκιος είναι φανταστικό πρόσωπο.

Ο ανοικτός χαρακτήρας των Ελλήνων

"Ο ελληνικός κόσμος δεν μπορούσε να έχει ενιαία σύνορα, μια δυναμία που ενισχυόταν από τη ναυτική και εμπορική εξάπλωση και τη μετανάστευση. Η πολιτική μονάδα δεν μπορούσε ποτέ να ελέγξει τις εμπορικές και πολιτισμικές ανταλλαγές μεταξύ Ελλήνων, κι έτσι στην ελληνική σφαίρα οικοδομήθηκε ένας ανοιχτός χαρακτήρας, που έμοιαζε αρκετά με την φοινικική ενότητα - μια αναγνωρισμένη κοινή κουλτούρα που συνδυαζόταν με πολιτική αποκέντρωση. Ίσως οι δύο σφαίρες επιρροής να ήταν παρόμοιες περί το 700 π.Χ. Όμως η μετεγενέστερη ελληνική πολιτισμική ενοποίηση προχώρησε πολύ μακρύτερα, τόσο στο εσωτερικό όσο και μεταξύ των πόλεων κρατών, όπως πιστοποιέι η εγγραματοσύνη. Η Ελλάδα είναι ο πρώτος γνωστό εγγράμματος πολιτισμός στην ιστορία. Το αλφάβητο είναι δάνειο από τη Φοινίκη. Αν και οι Έλληνες προσέθεσαν σ' αυτό φωνήεντα , αυτό το έκαναν απλώς μεταβάλλοντας φοινικικούς χαρακτήρες που δεν χρησίμευαν στη δική τους γλώσσα. .."

Michael Mann (1986). Οι Πηγές της Κοινωνικής Εξουσίας. Τόμος Α'. Μια Ιστορία της Εξουσίας από τις αρχές ως το 1760 μ. Χ. Αήνα: Πόλις. 2008. Σελ. 289.

Ιπποφαές

Αθήνα, 22-4-2009
Προς
Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και ΤροφίμωνΓενική Διεύθυνση Φυτικής ΠαραγωγήςΔ/νση Εισροών Φυτικής ΠαραγωγήςΑχαρνών 2, Αθήνα

Κύριοι,
Ίσως – με δεδομένη την τρέχουσα επικαιρότητα – το περιεχόμενο του παρόντος να ξενίζει και ακόμη να απωθεί κάποιους από την εντρύφηση και αξιολόγηση του κειμένου. Παρά ταύτα εγώ το αποστέλλω σε εσάς, το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης, με την ελπίδα σε κάποια στιγμή να τύχει της δέουσας υπηρεσιακής προσοχής.
Είναι σε όλους γνωστό το αποκαρδιωτικό φαινόμενο της ερήμωσης της ορεινής, αλλά και ημιορεινής, υπαίθρου: Οικισμοί και ολόκληρα χωριά έχουν μετατραπεί με το πέρασμα του χρόνου σε ερείπια, τα δε χωράφια (σκόρπιες μικρές ιδιοκτησίες) των πάλαι ποτέ βιοπαλαιστών – αγροτών έχουν «αγριέψει» και στοιχειώσει, σιωπηλοί πια μάρτυρες της (συνειδητής) εγκατάλειψης (:αστικοποίησης) των κατοίκων που τη μητέρα γη τη βλέπουν πια ως οικόπεδα, ως καταναλωτικό αγαθό.
Κάποιοι νοσταλγοί της γενέτειράς τους έχουν απλώς «επανέλθει» και, έτσι, μερικά καινούρια σπίτια, δίπλα στα πετρόκτιστα χαλάσματα, έχουν υψωθεί για να στεγάσουν για δυο – τρεις εβδομάδες του καλοκαιριού τους νέους ιδιοκτήτες, σ’ ένα συγκερασμό παρόντος και μνήμης των παιδικών χρόνων. Όμως τα χωράφια τους παραμένουν έρημα και εγκαταλελειμμένα (ούτε τη θέση τους, ούτε τα σύνορα δεν γνωρίζουν πια οι νέοι ιδιοκτήτες τους).
Τα αίτια του γενικότερου μαρασμού της επαρχίας; Γνωστά: Η εξέλιξη – ανάπτυξη, η αστυφιλία, η μαζική συνειδητή αστικοποίηση των πληθυσμών (και εγώ προσωπικά έφυγα για να «επιστρέψω» συνταξιούχος και να δηλώνω σήμερα, εκ του ασφαλούς, ότι θλίβεται η ψυχή στη θέα των άγονων πια αγριότοπων της αφάνας και της αλιφασκιάς).
Όλοι βλέπουμε τη μακροχρόνια προσπάθεια της Πολιτείας για αποκέντρωση με τη δημιουργία κέντρων παιδείας, υγείας, βιομηχανίας κ.λ.π. στην Περιφέρεια προς συγκράτηση των νέων της επαρχίας και θα ήταν αφελές σήμερα να ισχυριστώ και να αναφερθώ εγώ σε κίνητρα συγκράτησης και επιστροφής των νέων…
Θέλω όμως – και έρχομαι στον σκοπό της επιστολής μου – απευθυνόμενος στο Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης να σημειώσω τα εξής: Από διάφορες διάσπαρτες δημοσιεύσεις άρθρων και μελετών στον ημερήσιο περιοδικό (αλλά και ηλεκτρονικό) τύπο, «εμυήθηκα», αν μου επιτρέπεται, στα μυστικά του θαμνόδεντρου που «ακούει» στο όνομα Ιπποφαές. Σταχυολογώ κάποια αποσπάσματα και συνημμένα σας τα αποστέλλω. Εκτιμώ, με τα δικά μου κριτήρια, ότι αποτελεί τον κρυμμένο θησαυρό που μπορεί να αναστήσει την ελληνική ύπαιθρο.
Σας συστήνομαι ότι κινούμαι τελείως ανιδιοτελώς και φιλοδοξία μου (ίσως δονκιχωτική) είναι να προσφέρω και να συμβάλω, ει δυνατόν, στο ξαναζωντάνεμα της έρημης γενέτειρας (και πάρα πέρα – αν όλα πάνε καλά – γιατί όχι και άλλων μερών, π.χ. των καπνοχώραφων της Ξάνθης και του Αγρινίου…).
Θέλω, λοιπόν, με την παρούσα να σας καταστήσω γνωστό το όραμά μου: Έχω αποφασίσει να πειραματιστώ για την αντοχή – ευδοκίμηση του Ιπποφαούς σε ένα υψόμετρο 1000 – 1200 μέτρων (όπου το εγκαταλελειμμένο χωριό μου: Εξοχή (πρώην Ράχωβα), ήδη Δ.Δ. του Δήμου Αιγείρας Αχαΐας). Η απόφασή μου έχει να κάνει με τους έρημους αγρούς του χωριού (που οι κτηματίες έχουν εγκαταλείψει, περιφρονήσει) αλλά και τις απέραντες ράχες της πάλαι ποτέ κοινότητας. Φιλοδοξία μου είναι – αφού ευοδωθεί το πείραμα – μετά να αναλάβω να «πείσω» τους ιδιοκτήτες και να συντονίσω τα πράγματα, ώστε να προχωρήσουμε από κοινού με τους ιδιοκτήτες της γης (προσωπικά δεν έχω παρά το σπίτι και τον περίβολό του, σ’ αυτόν δε τον περιβάλλοντα χώρο θέλω υλοποιήσει το πείραμα) σε συστηματική καλλιέργεια του Ιπποφαούς.
Ζητώ, λοιπόν, απευθυνόμενος σε εσάς, το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης, να με συνδράμει.
Ζητώ να μεριμνήσετε, μέσω των ακολούθων των πρεσβειών μας και των προξενείων, να μου προμηθεύσετε 20 – 30 δενδρύλλια Ιπποφαούς από την Ξένη, από τα φυτώρια του εξωτερικού.
Και για να μην παρεξηγηθώ: Σκοπός μου είναι, αν το πείραμα επιτύχει, να μεριμνήσω περαιτέρω εγώ για τη μαζική παραγγελία – εισαγωγή, αφού θα έχω προετοιμάσει τους ιδιοκτήτες με τα χωράφια τους αλλά και το Δ.Δ. για τις εκτεταμένες περιοχές του (της πάλαι ποτέ Κοινότητας) χωρίς επ’ ελάχιστον να παρεμποδισθεί η – φθίνουσα, άλλωστε, και αυτή – κτηνοτροφία, να καλύψουμε τις εκτάσεις (ιδιωτικές – δημοτικές) με τα δενδρύλλια του Ιπποφαούς.
Το 2013 (το τέλος των επιδοτήσεων) πλησιάζει. Και είναι βέβαιον ότι εξελικτικά θα ερημώσουν και πεδινότερα μέρη και οι αγρότες κι αυτών των πεδινότερων εδαφών θα «κοιτάξουν» να γίνουν γκαρσόνια, κλητήρες, ιδιωτικοί – δημόσιοι υπάλληλοι, ταξιτζήδες, φορτηγατζήδες.
Το όραμα ολοκληρώνεται με την εικόνα (αποτέλεσμα) της συστηματικής καλλιέργειας, την παραγωγή πρώτης ύλης, την επεξεργασία – μεταποίηση.
Βεβαίως, όπως έχω μάθει, υπάρχει και λειτουργεί οργανωμένη οικονομική μονάδα (επιχείρηση) παραγωγής και εκμετάλλευσης Ιπποφαούς στη Βόρεια Εύβοια, θεωρώ, όμως, ότι θα καθυστερήσει πολύ η διάδοση μέσω εκείνης της πηγής.
Επιτρέψατέ μου να επαναλάβω και πάλι την ανιδιοτελή διάθεση, προσφορά και συμμετοχή μου στο εγχείρημα (πείραμα, εισαγωγές, σπορά, φυτώρια, καλλιέργεια).
Είμαι απόλυτα πεπεισμένος ότι μόνος, ως απλός πολίτης, δεν θα μπορούσα να εξασφαλίσω την εισαγωγή των ολιγάριθμων δενδρυλλίων από το εξωτερικό, διό και το αίτημά μου για τη συνδρομή των υπηρεσιών σας. Εάν, όμως, το αίτημά μου ήθελε εκληφθεί «θρασύ», παρακαλώ κοστολογήσατε τα έξοδα αγοράς, εισαγωγής – μεταφοράς, ώστε να τα χρεωθώ προσωπικά.
Ευελπιστώ να τύχω κατανόησης από τις υπηρεσίες σας, σταθμίζοντας ότι τα ελατήριά μου είναι τελείως αλτρουιστικά και – επιτρέψατέ μου κι αυτό – καθαρά εθνικά.

Με εκτίμηση,

Δημήτριος Μανωλόπουλος
Επίτιμος Δικηγόρος
Γ. Γεννηματά 16
16231 Βύρωνας

η κεραμίστρια

Ελένη Κανελλοπούλου

με κεραμεικά (φορέματα και όχι μόνο)

εμπνευσμένα από τις
Ελευσίνιες θεότητες,
Δήμητρα και Περσεφόνη

η έκθεση διαρκεί έως τις
25/04/09

και μπορείτε να την
επισκέπτεσθε
από τις 09.00 κάθε πρωί
μέχρι αργά το βράδυ

στο

κυκεών bar-café

Σ.Γκιόκα 2 Ελευσίνα
τηλ: 2105545401

e-mail: info@cyceon.gr

www.cyceon.gr

Αγάπη για τις λέξεις

"Είχε τεράστια σημασία για την ανάπτυξη της σκέψης η συνεπής τμηματοποίηση του Ελληνικού αλφαβήτου σε ΣΤΟΙΧΕΙΑ, σε μονές αδιαίρετες ηχητικές μονάδες. Το ηχητικό σχήμα της γλώσσας και του αλφαβήτου της εθεωρήθη ως ένα κοινό συνεκτικό σύστημα με περιορισμένες και αλληλοσυνδεόμενες τυπικές μονάδες. Η έννοια απεδείχθη τόσο πειστική που ο Δημόκριτος και ο μαθητής του Λουκρήτιος, αναζητώντας μια αναλογία που να επιβεβαιώνει τη θεωρία τους για την δόμηση της φύσης από άτομα, παρέθεσαν τα στοιχεία ως τα ελάχιστα συστατικά της ομιλίας".

Roman Jakobson, Linda R. Waugh. The Sound Shape of Language . Mouton de Gruyer. Berlin, New York. 2002. (σελ. 13).

Ορισμένοι στοχαστές υποστηρίζουν ότι η δημοκρατία και η σκέψη αναπτύχθηκε στην Ελλάδα εξ αιτίας του γεγονότος ότι η ελληνική γλώσσα ανακάλυψε το αλφάβητο με τα χωριστά στοιχεία της, τα γράμματα και τις συλλαβές της. Η διαφοροποίηση κάνει τους άπειρους συνδυασμούς μιας σκέψης καθώς και μιας δημοκρατικής Πόλης που αποτελείται από πολλά διαφορετικά άτομα και όχι από Έναν που βλέπει όλους τους άλλους σαν κλώνους του εαυτού του.

Οι νεκρές ή πανάρχαιες λέξεις

Μέσα στις εκκλησιές , τις μέρες αυτές ιδιάιτερα, μεγάλος κλονισμός -για κάθε Έλληνα- οι νεκρές ή πανάρχαιες λέξεις (και οι πτώσεις και οι χρόνοι και οι εγκλίσεις) που αναπηδούν πάνδημες στα χείλη των ζωντανών ανθρώπων. Είτε φωναχτά. Είτε ψυχθισριστά, καθώς ξεφυλλίζουν καθένας τη Σύνοψή του. Μπορεί ακόμα μεγαλύτερος για όσους δεν καταλαβαίνουμε -τους περισσότερους- σε όλες τις λεπτομέρειες το νόημα. Ένας μεγάλος κλονισμός και ένας μεγάλος απολογισμός για το μικρό (σήμερα) γένος των Ελλήνων. Και όλα τα νεκρά τούτα ή τα πανάρχαια, αξεδιάλυτα χωνεμένα με τη ζωντανή ορθόδοξη πίστη μας. Καταστάσεις ανεξήγητες με λόγια.

Ζήσιμος Λορεντζάτος. Collectanea. Αθήνα: Δομός.

Απόσπασμα #1068. σελ. 626

Οι Αρμάνοι (Βλάχοι)

Σε πολλά μέρη των Βαλκανίων συναντάμε λατινόφωνους πληθυσμνούς, οι οποίοι στις γλώσσες των γειτονικών λαών είναι γνωστοί ως Βλάχοι, ενώ οι ίδιοι αυτοαποκαλούνται Αρμάνοι. Κοοιτίδα των Αρμάνω από τον ύστερο Μεσαίωνα, είναι η οροσειρά της Πίνδου. Υψηλές πληθυσμιακές στγκεντρώσεις παρουσιάζουν, πέραν των ορεοσειρών της βόρειας Ελλάδας, η νότια Αλβανία, η π.γ. Δημοκρατία της Μακεδονίας, η Ρουμανία, και η Βουλγαρία. Η ανάπτυξη μιας κοινλής αρμανικ΄λης συνείδηδης εμποδίστηκε από το γεγονός ότι οι Αρμάνοι πολιτισμικά βρίσκονταν κοντά στο ελληνόφωνο στοιχείο της νότιας Βαλκανικής, γλωσσικά όμως συγγένευαν στενά με το συμπαγή ρουμανόφωνο πληθυσμό του κάτω ρου του Δούναβη.

Στα νε'οτερα χρόνια, η θέση της ελληνικής ως γλώσσας συνεννόησης στις εμπορικές συναλλαγές της νότιας Βαλκανικήγς, το κύρος της ελληνικής παιδείας και ο ρόλος της Εκκλησίας της Κωνσταντινούπολής στην Οθωμανική αυτοκρατορία, οδήγησαν ένα μεγάλο αριθμό Αρμάνων στην έκφραση ελληνικής συνείδησης. Πολιτικοί και εθνικοί ανταγωνισμοί του παρελθόντος, που έμειναν γνωστοί στα ελληνικά πολιτικ'α πράγματα ως το "κουτσοβλαχικό ζήτημα", είχαν κρίσιμο αντίκτυπο στη συγκρότηση και την έκφραση της τυατότητας των Αρμάνων. Ο χρόνος που περνα, λειτουργεί υπέρ της αφομοίωσης των Αρμάνων στις πολιτισμικές πλειονότητες των βαλκανικών χωρών. Ένας λαός που χάνεται, μια γλώσσα κι ένας πολιτισμός που εξαφανίζονται.

Thede Kahl (2009) ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΒΛΑΧΩΝ. ΕΘΝΟΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΜΙΑΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΗΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ. Μετάφραση; Σ. Μπουλασίκης. Βιβλιόραμα. Αθήνα